ΓΙΑ ΤΗΝ "ΠΟΛΗ" ΤΗΣ ΛΟΥΛΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗ


Η πόλη είναι μια υπερκείμενη συλλογικότητα;

'Οταν πριν μερικές χιλιάδες χρόνια εμφανίστηκαν οι πόλεις στη Μέση Ανατολή, οι άνθρωποι γρήγορα συνειδητοποίησαν πως αυτές αποτελούσαν ένα εντυπωσιακό μόρφωμα στο χώρο και το χρόνο. Η ίδρυσή τους συνοδεύτηκε από μύθους για θεόπεμπτα συμβάντα. Η ίδια η λειτουργία τους συνδέθηκε με ένα πλήθος παράδοξες αφηγήσεις. Οι Αρχαίοι 'Ελληνες, περνώντας από τη μυθολογική καταγραφή στη λογική ερμηνεία, αρκέστηκαν, σε κάποια εποχή, ν'ανοίξουν ένα ειδικό φάκελο με καταχωρίσεις από το 'Αστυ. Τίτλος του: ΑΣΤΕΙΑ. (Ακόμα και η ετυμολογία της λέξης αυτής μας πείθει για την ιδιαιτερότητα της ζωής στις πόλεις).

Η αισιόδοξη, όμως, και ανέμελη αντιμετώπιση του αστικού φαινομένου δεν είναι χαρακτηριστικό του σύγχρονου έντεχνου λόγου. Η δραματουργία, η λογοτεχνία και η ποίηση ανασύρουν μέσα από το σύμβολο της πόλης την τραγική διάσταση της ζωής και της κοινωνίας.

Η καλιιτεχνική διαίσθηση δε σφάλλει καθόλου με το να αναζητά σκοτεινές και απαισιόδοξες πτυχές στο αστικό φαινόμενο. Και να τις εκμεταλλεύεται για να ενδύσει μ'αυτές το τραγικό.

Από παράσταση της Θεατρικής Εταιρείας Λουξεμβούργου (Γιώργος Βλαχάβας, Γιώργος Παπαπαύλου),
1988. Σκηνοθεσία Αντώνη Δαγκλίδη.

Υπάρχει και μια φιλοσοφική κι επιστημονική εξήγηση εδώ. Η ανθρωπογεωγραφία (ως επιστήμη των πληθυσμών και των οικισμών τους) και η κοινωνιολογία (ως επιστήμη της κοινωνίας και της δυναμικής της) έχουν από πολλές δεκαετίες τώρα, φτάσει στο συμπέρασμα πως, πάνω από τις μεμονωμένες ανθρώπινες υπάρξεις, υπάρχει μια συλλογική οντότητα. Μια οντότητα που έχει συντεθεί από τα επιμέρους ανθρώπινα όντα, αλλά που αποτελεί μια νέα ποιότητα στην κλίμακα των υπάρξεων. Είτε πρόκειται για την κοινωνική ομάδα με τους θεσμούς της, είτε για τη χωρική μονάδα με τους νόμους της, η οντότητα αυτή, η πόλη, επιβάλλει τους κανόνες της στα άτομα. Με τρόπο απαρέκκλιτο και γι'αυτό τραγικό.

Δράσεις απόλυτα ιδιωτικές και αντιδράσεις καθαρά προσωπικές οφείλονται πολύ συχνά σε μια χωρική και κοινωνική αιτιοκρατία που ξεπερνά το επιμέρους άτομο. Οι κοινωνίες και οι οικισμοί έλκονται και αλληλεπιδρούν μεταξύ τους σαν ουράνιες συμπαγείς μάζες. Μέσα σ'αυτές το άτομο υπακούει στους κανόνες του συνόλου. Όπως ένα άτομο ανόργανης ύλης.

Αν οι απόψεις αυτές -που πάντως έχουν μελετηθεί ποσοτικά- είναι σωστές και γίνονται αποδεκτές, τότε καταλαβαίνουμε γιατί η πόλη δεν είναι αντικείμενο αστεϊσμού αλλά απαισιοδοξίας . Καμιά απεικόνιση της πόλης δεν μπορεί να είναι ουδέτερα όμορφη και γλυκερά μαγική - ας θυμηθούμε τίτλους θεατρογραφημάτων της Αθήνας του 1960. Η πόλη κραυγάζει -μέσα από το στόμα του φωτογράφου- "οι φωτογραφίες μου εμένα δεν είναι γελοίες, είναι τραγικές".


[GEANDER'S HOME PAGE] |
[ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ] | [ΕΙΔΟΣ ΘΕΜΑΤΩΝ] | [ΕΥΡΕΤΗΡΙΑ] | [ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ]

© Copyright 1999 Ioannis Rentzos All rights reserved.