ΟΙ ΝΟΗΤΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ ΤΟΥ SAUL STEIBERG


Με τον πρόσφατο θάνατο του Saul Steinberg (Μάιος 1999) ήρθε πάλι στην επιφάνεια και σχολιάστηκε το εμπνευσμένο γελοιογραφικό έργο του διάσημου Αμερικανού (ρουμανικής καταγωγής) καλλιτέχνη.

Ο Saul Steinberg υπήρξε επί πολλά χρόνια συνεργάτης του περιοδικού The New Yorker και από τις σελίδες του και τα εξώφυλλα του περιοδικού είδαν το φως της δημοσιότητας οι σχεδιογραφικές γελοιογραφικές συνθέσεις του. Για περιεχόμενο τους είχαν πολύ συχνά την πόλη και την πολύμορφη κουλτούρα της που, μάλιστα, στη Νέα Υόρκη όπου κατοικούσε, έχει ασύλληπτες διαστάσεις.

Η απεικόνιση του χώρου σε διάφορες κλίμακες που έκανε ο Steinberg , μπορούμε να πούμε ότι αποτελεί ένα ογκώδες ιδιότυπο χαρτογραφικό έργο με παιδαγωγικές μάλιστα διαστάσεις. Η σύνθεση με τίτλο View of the World from 9th Avenue (1975) που κόσμησε και το εξώφυλλο του New Yorker (25 Μαρτίου 1976) αποτελεί ένα υπόδειγμα νοητικού χάρτη. Κέντρο αναφοράς είναι ο χώρος δράσης του υποκειμένου, δηλαδή κάποιο σημείο του (νησιού) Μανχάταν. ‘Ολες οι υπόλοιπες γεωγραφικές οντότητες εκτείνονται με κάποια εγωκεντρική, αυτάρεσκη και νωχελική, διάθεση «εδώ παρακάτω». Αυτές οι «υπόλοιπες» γεωγραφικές οντότητες είναι βέβαια ο Ποταμός Χάντσον, η απέναντι όχθη/ακτή του κυρίως εδάφους των ΗΠΑ, όλος ο Ειρηνικός Ωκεανός και τέλος η Ασία. Η εκμηδενιστική προοπτική που σβήνει τους άλλους γίνεται ένα παιδαγωγικό εργαλείο αναπαράστασης των περιφρονητικών συναισθημάτων που συνήθως καλλιεργούνται στις κοινωνίες για τους «άλλους».

Ο νοητικός αυτός χάρτης του Steinberg βρήκε πολλούς μιμητές τα επόμενα μετά τη δημοσίευσή του χρόνια. Πολλές πόλεις αναπαραστάθηκαν με ανάλογο τρόπο, όπως το Pewaukee της Πολιτείας Wisconsin! Για όποιον δεν το ξέρει δεν έχει σημασία αφού, για το «κέντρο του κόσμου» που αποτελεί στη σχετική αναπαράσταση το Pewaukee, και εμείς οι άλλοι θα είμαστε εξίσου άγνωστοι, αγνοούμενοι και μικροί. ‘Οχι μόνο λόγω προοπτικής αλλά και λόγω εγωκεντρισμού.

Και άλλες πόλεις, περισσότερο γνωστές, όπως το Λονδίνο, το Παρίσι, και η Χαϊδελβέργη αναπαραστάθηκαν από διάφορους καλλιτέχνες με το στυλ που εισήγαγε ο Steinberg. ‘Ετσι ο Steinberg, με την καλλιτεχνική παρέμβασή του, συνέβαλε στο να εκλαϊκεύσει τις ιδιότητες των νοητικών χαρτών και, ταυτόχρονα, σατίρισε -αν όχι καυτηρίασε- τον τοποκεντρισμό (γεωγραφικό εγωκεντρισμό) από τον οποίο διακατέχεται η κάθε κοινωνία και το κάθε άτομο.

[HOME PAGE] | [ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ] | [ΕΙΔΟΣ ΘΕΜΑΤΩΝ] | [ΕΥΡΕΤΗΡΙΑ] | [ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ]


This page hosted by GeoCities Get your own Free Home Page