Louisville Flood Victims,
φωτογραφία της Margaret Bourke-White, 1937


ΠΛΗΜΜΥΡΕΣ ΣΤΟ ΛΟΥΙΒΙΛ

Η εικόνα που βλέπουμε είναι μια περίφημη εργασία της διάσημης αμερικανίδας φωτογράφου Margaret Bourke-White. Τίτλος «Louisville Flood Victims» (Θύματα της πλημμύρας του Λούιβιλ), χρονολογία το 1937.

Εκτός από το χαρακτηριστικό κοινωνικό μήνυμα που εκπέμπεται ακόμα και από το πρώτο κοίταγμα της φωτογραφίας, αυτή μας προσφέρει και ένα στοιχείωδες μάθημα φωτογραφικής σημειολογίας.

Η φωτογραφία συνδυάζει ένα ζωντανό θέμα, δηλ. τη σειρά των μαύρων που περιμένουν στην ουρά και ένα εικονογραφικό μέρος, που είναι η γιγανταφίσα που βρίσκεται ήδη τοιχοκολλημένη και μπροστά στην οποία σχηματίζουν τη σειρά οι μαύροι. Η γιγανταφίσα συνθέτει και αυτή δυο μέρη: το καθαρά εικονογραφικό θέμα, που είναι μια οικογένεια στο αυτοκίνητο, και τα δυο επεξηγηματικά-προπαγανδιστικά κείμενα. Το επάνω κείμενο που, προφανώς, βρίσκεται μέσα στα χρώματα και τα άστρα της αμερικανικής σημαίας, τιτλοφορεί το όλο εικονογραφικό θέμα της γιγανταφίσας: ΤΟ ΥΨΗΛΟΤΕΡΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΣΕ ΟΛΟ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ. Το δεξιά κείμενο, υπερθεματίζει σε απλούστερους όρους: Δεν υπάρχει τρόπος (διαβίωσης) σαν τον αμερικανικό.

Συνθέτοντας όλα αυτά τα δεδομένα, η φωτογραφία προβάλλει, με όση περισσότερη λεπτομέρεια και σκληρότητα γίνεται, μια φοβερή αντίθεση: Μια σειρά μαύρων -μόνο μαύρων- περίλυπων, ετερόκλιτων, όρθιων, κακοντυμένων, όπου μαλιστα περιλαμβάνεται και ένα παιδί, περιμένουν κάποια διανομή ή κάποιο συσσίτιο, σε κάποιο σημείο της πόλης. Κρατούν διάφορα «δοχεία» για να μεταφέρουν αυτά που θα τους δώσουν: σακούλες, κουβάδες, καλάθια.

Και πάνω τους, βρίσκεται μια λευκή οικογένεια, ολόλευκη, μαζί με τον επίσης ολόλευκο σκύλο τους, απαστράπτουσα από χαρά, έχοντας στη διάθεσή της το σύμβολο επιτυχίας εκείνης της εποχής -το αυτοκίνητο. Η ομοιογενής αυτή και συμμετρική ομάδα (δυο γονείς και δυο παιδιά -ένα αγόρι ένα κορίτσι) κινείται έξω από την πόλη. Γιατί, προσέχοντας στο πάνω δεξιά μέρος της αφίσας, παρατηρούμε το λοφίσκο και τα δέντρα που μαρτυρούν πως οι άνθρωποι αυτοί έχουν τη δυνατότητα να φύγουν από τον καθημερινό χώρο διαβίωσης και εργασίας και να χαρούν τον ελέυθερο χρόνο τους μέσα στη φύση.

Ο William Kunstler, δικηγόρος σε πολλές δίκες ανθρωπίνων δικαιωμάτων, γίνεται ακόμα πιο σκληρός στην ανάλυση που κάνει για τη φωτογραφία αυτή και επισημαίνει πως αν το αυτοκίνητο ήταν πραγματικό θα μπορούσε να παρασύρει με το μέγεθός του και τη σιγουριά του τους μαύρους της ουράς. Με την εξαφάνισή τους, θα προέκυπτε ένα βιολογικό καθάρισμα -εθνοκάθαρση- και η αρχική ειδυλλιακή εικόνα της αφίσας θα μπορούσε να αποκατασταθεί...

Αν σκεφτούμε περισσότερο πάνω στη φωτογραφία, θα φτάσουμε στο συμπέρασμα πως, ενώ η αντίθεση βρίσκεται ανάμεσα στα δυο εικονογραφικά θέματα που περιλαμβάνει αυτή (μαύροι-λευκοί, φτωχοί-πλούσιοι, αιχμάλωτοι της πόλης-εκδρομείς του σαββατοκύριακου, κ.λπ.), η μεγάλη ειρωνεία αντλείται από την ύπαρξη των επεξηγηματικών κειμένων. Το επάνω μεγαλογράμματο κείμενο τινάζεται στο αέρα από το κατώτερο μέρος της φωτογραφίας που δείχνει εντελώς αντίθετα πράγματα. 'Αλλωστε ποιος άλλος θα μπορούσε να αμφισβητήσει το "ΥΨΗΛΟΤΕΡΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΣΕ ΟΛΟ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ" εκτός από την ίδια την πραγματικότητα με μια από τις πτυχές της; Το δεξιά μικρογράμματο κείμενο επιφυλάσσει μια ακόμα πιο πολύ δυσάρεστη έκπληξη: Μετατρέπεται στη φωτογραφία σε ένα πραγματικά αντιαμερικανικό σύνθημα, που κυριολεκτεί με βάση την εικόνα εξαθλίωσης που προσφέρουν οι μαύροι της ουράς "Δεν υπάρχει τρόπος (διαβίωσης) σαν τον αμερικανικό"...

Η φωτογραφική σύνθεση της Margaret Bourke-White ευαισθητοποιεί απέναντι στην πολιτική εξαπάτηση, προβάλλει την ταξική αντίθεση ως ουσία της σύγχρονης κοινωνίας, συμβάλλει στην αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας. Τέτοιες αφίσες τοιχοκολλούνται συχνά και στη Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια. Εξυπηρετούν με συγκαλυμμένο τρόπο πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα. Η Margaret Bourke-White πήρε με τη φωτογραφία της εκδίκηση για όλα αυτά τα τοικολλήματα.

[HOME PAGE] | [ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ] | [ΕΙΔΟΣ ΘΕΜΑΤΩΝ] | [ΕΥΡΕΤΗΡΙΑ] | [ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ]


This page hosted by GeoCities Get your own Free Home Page