Καζάνι σαπωνοποιείου


ΕΝΑ ΣΑΠΩΝΟΠΟΙΕΙΟ ΣΤΗ ΜΥΤΙΛΗΝΗ:
ΠΑΡΑΔΟΣΗ 'H ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ;

Βλαχοπουλιώτη Φωτεινή


Το περιεχόμενο της εργασίας μου σκιαγραφεί τα στάδια, που ακολουθεί ένα εργοστάσιο σαπουνοποιΐας για να παράγει το τελικό του προϊόν, ένα προϊόν που δεν το συναντάμε συχνά στον χώρο της αγοράς και αυτό είναι το παραδοσιακό σαπούνι. Ο κ. Γεώργιος Παπαρίσβας, είναι ιδιοκτήτης του σαπουνοποιείου εδώ και 3 χρόνια, όταν πια ο πατέρας του, (που υπήρξε ο θεμελιωτής του σαπουνοποιείου),αποφάσισε λόγω της μεγάλης ηλικίας του να αποσυρθεί από την διοίκηση του εργοστασίου του. Το σαπουνοποιείο ιδρύθηκε το 1938 και βρίσκεται στον χώρο της Λέσβου και συγκεκριμένα στη συνοικία της Επάνω Σκάλας.

Οι βασικοί λόγοι όμως, που με ώθησαν να ασχοληθώ με την παραγωγική διαδικασία του σαπουνιού και να την παρουσιάσω στα πλαίσια του μαθήματος της διδακτικής των κοινωνικών επιστημών στους συμφοιτητές μου και στις συμφοιτήτριες μου πηγάζουν από το γεγονός ότι το συγκεκριμένο εργοστάσιο σαπουνοποιΐας σε σύγκριση με άλλα σαπουνοποιεία , που υπάρχουν σε άλλες περιοχές του λεσβιακού χώρου, ακολουθεί εδώ και 60 χρόνια τον ίδιο τρόπο για να παράγει το τελικό του προϊόν. Αυτό μου προκάλεσε μεγάλη εντύπωση όταν μάλιστα άκουγα από τον κ. Παπαρίσβα, να μου περιγράφει με θαυμασμό ότι όλα έχουν μείνει ίδια, «απείραχτα» στο χρόνο, όπως υπήρξαν κάποτε το 1939 . Η μορφή, η λειτουργία, η ονομασία των μηχανημάτων και των εργαλείων, που συμβάλλουν το καθένα χωριστά στη διαμόρφωση του παραδοσιακού σαπουνιού δεν έχει αλλοιωθεί, δεν έχει αλλάξει στο πέρασμα τόσων χρόνων. Δεν έχει χαθεί από πάνω τους η παρουσία της παράδοσης. Η παράδοση κυριαρχεί σε κάθε σημείο, σε κάθε γωνιά του εργοστασίου.

Όταν παρατηρείς τον κάθε λίθο, που χρησιμοποιήθηκε για να χτιστεί το σαπουνοποιείο αυτό και παρατηρώντας καθετί, που το περικλείει, γυρίζοντας το κεφάλι σου, νιώθεις ότι θα «ταξιδέψεις» σε μια άλλη εποχή. Νιώθεις ότι θα μεταφερθείς κάπου στο 1939 ή στο 1945 ή στο 1960 και αισθάνεσαι ότι θα ζωντανέψουν μπροστά σου οι εικόνες του παρελθόντος .

Όμως η κυριαρχία και η διατήρηση της παράδοσης στο εργοστάσιο αυτό σε κάνει να αναρωτιέσαι πως μπορεί να συμβαίνει αυτό σε μια εποχή, που όλα έχουν αποκτήσει «μια νέα μορφή» κάτω από τη δύναμη του εκσυγχρονισμού και τη βιομηχανική και τεχνολογική ανάπτυξη. Όταν καθετί, που χαρακτηριζόταν και περικλειόταν από παραδοσιακά στοιχεία έχει μπλεχτεί «στα δίκτυα» της εξέλιξης. Μια εξέλιξη, που επιφέρει αλλαγές στον τρόπο ζωής του ανθρώπου και σε όλες τις δραστηριότητές του.

Στην ερώτηση, που έθεσα στον κ. Παπαρίσβα, γιατί δεν αγόρασε νέα τεχνικά μέσα παραγωγής σαπουνιού εκείνος, μου απάντησε ότι η αγορά νέων μηχανημάτων έχει μεγάλο κόστος και η περιορισμένη ζήτηση του παραδοσιακού σαπουνιού του θέτει φραγμούς στο να κάνει αλλαγές. Η περιορισμένη ζήτηση του σαπουνιού οφείλεται στο γεγονός ότι στο χώρο της αγοράς κυριαρχούν νέα είδη σαπουνιών, που ο κ Παπαρίσβας τα χαρακτηρίζει ως «είδη πολυτελείας» και στην ύπαρξη των απορρυπαντικών, προϊόντα που επιτελούν την ίδια λειτουργία με το παραδοσιακό σαπούνι. Αλλά και αν η ζήτηση για παραδοσιακό σαπούνι ήταν μεγάλη ο κ. Παπαρίσβας δεν θα επιθυμούσε να αλλάξει τίποτα από την παραγωγική διαδικασία, γιατί μόνο τότε θα παράγει για πάντα ένα προϊόν 100% φυσικό, χωρίς την προσθήκη τεχνητών ουσιών. Το τελικό προϊόν, που παράγεται πωλείται στις αγορές του εσωτερικού κυρίως στη Λέσβο και στη Μακεδονία.. Στην περιοχή της Λέσβου κυρίως άνθρωποι μεγάλης ηλικίας ζητούν το παραδοσιακό σαπούνι. Ενώ στην περιοχή της Μακεδονίας οι βασικοί καταναλωτές του παραδοσιακού σαπουνιού είναι οι Τούρκοι, οι οποίοι αγαπούν και μένουν πιστοί σε καθετί, που είναι παραδοσιακό.

’Ομως ο πραγματικός λόγος, που τον ώθησε να μην επιφέρει τεχνικές αλλαγές είναι η αγάπη του για τον «αγώνα»,που δίνει καθημερινά το εργοστάσιο του, για να «πολεμήσει» όλα εκείνα που προσπαθούν να αλλοιώσουν τον παραδοσιακό του χαρακτήρα. Και πράγματι όταν «ανιχνεύεις» προσεχτικά με τα δυο σου μάτια το μπουράτο, το σαπουνοκάζανο, τη σφραγίδα, τον κόπανο, τον πατκό και τα υπόλοιπα εργαλεία, αισθάνεσαι ότι προσπαθούν να αντισταθούν στη φθορά του χρόνου, αλλά και στην τεχνολογική εξέλιξη, για να μείνουν «ζωντανά».

Ακόμα και αν στην εποχή μας η παράδοση έχει κρυφτεί πίσω από τον εκσυγχρονισμό και μοντερνισμό. Και αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι ο σύγχρονος άνθρωπος αναγκάστηκε να προσαρμοστεί σε ένα τρόπο ζωής σύμφωνα με τους κανόνες της βιομηχανικής και της τεχνολογικής ανάπτυξης. Μια αλλαγή, που τον ώθησε να «θάψει» καθετί, που τον συνδέει με το παρελθόν του. Πολλές φορές δίνεται ένας αγώνας ανάμεσα στην παράδοση και στον μοντερνισμό, στην εξέλιξη, ένας αγώνας στον οποίο συμμετέχει και ο ίδιος άνθρωπος, ο οποίος έρχεται να βοηθήσει το νέο, το καινούργιο να βγει νικητής. Γιατί τότε μόνο θα μπορέσει να καταστρέψει το «παλιό» ή να το κρύψει πάρα πολύ καλά, ώστε να ξεχαστεί, γιατί πιστεύει ότι η απομάκρυνση του από τις «ρίζες» του παρελθόντος θα τον βοηθήσει να ανέλθει οικονομικά και κοινωνικά. Όμως η νίκη της εξέλιξης δεν είναι πάντα εφικτή.

Και αυτό αποδεικνύει το συγκεκριμένο εργοστάσιο σαπουνοποιΐας, που αποτελεί την πηγή ενός βασικού μηνύματος : ότι η παράδοση κρύβει μέσα της μια μεγάλη δύναμη και κάθε φορά, που θα την «καλεί» σε αγώνα η τεχνολογική ανάπτυξη, ο εκσυγχρονισμός, αυτή θα προσπαθεί να βγει νικήτρια, αρκεί να το θέλει ο ίδιος ο άνθρωπος.

Και κάποτε θα πάρει η παράδοση πάλι τη θέση της, το «θρόνο» της στο βασίλειο, που της έχει αρπάξει, κάθε στοιχείο μοντερνισμού. Και αυτό θα συμβεί, όταν οι άνθρωποι θα αναζητήσουν να βρουν μέσα στα ερείπια , που έφερε μαζί της η τεχνολογική ανάπτυξη, όλα εκείνα, που τους αποκαλύπτουν ποιοι είναι και ποιος είναι ο ρόλος τους. Η αναστύλωση της παράδοσης θα γίνει για όλους μας ο βασικός στόχος στη ζωή μας και θα αγωνιζόμαστε συνέχεια να την προστατέψουμε από «πλοκάμια» του μοντερνισμού.

‘Οπως γράφει και ο Marrou : «Ωστόσο, ποιος άνθρωπος, εκτός από όποιον κινείται από έναν απελπισμένο μηδενισμό, θα τολμούσε, προκειμένου να φωτίσει την πράξη του, να αδιαφορήσει για το φως, που του δίνει η ιστορία του παρελθόντος, από το οποίο προέρχεται και το οποίο έχει διαμορφώσει το παρόν του –όσο αμυδρό και αν είναι αυτό το φως, φλογίτσες, που τρεμοσβήνουν μέσα στη νύχτα;».

[HOME PAGE] | [ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ] | [ΕΙΔΟΣ ΘΕΜΑΤΩΝ] | [ΕΥΡΕΤΗΡΙΑ] | [ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ]


This page hosted by GeoCities Get your own Free Home Page