[Μυτιλήνη: Στίξτε την εικόνα για μεγέθυνση]

Η ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΩΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ

ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ - ΛΑΜΠΡΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ


Πολλά είναι τα ερωτήματα που απασχολούν κατά καιρούς τους κατοίκους μιας περιοχής σε σχέση με τον τρόπο λειτουργίας και οργάνωσής της. Απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά δίνει η σωστή ερμηνεία κάθε πολεοδομικής μελέτης. Η χρησιμότητα της πολεοδομικής μελέτης , όπως αναφέρουμε παρακάτω , είναι πολύ σημαντική ιδιαίτερα αν γίνει κατανοητή σε άτομα νεαρής ηλικίας όπως για παράδειγμα στους μαθητές γυμνασίων και λυκείων. Η γνώση της λειτουργίας της πόλης ή της περιοχής στην οποία κατοικούν τα άτομα αυτά, θα τα βοηθήσει μελλοντικά και θα τα ευαισθητοποιήσει έτσι ώστε αργότερα να είναι σε θέση να συμμετέχουν ενεργητικά στη λήψη οποιονδήποτε αποφάσεων που σχετίζονται με θέματα που αφορούν την πόλη τους.

Η δομή και η εξέλιξη κάθε πόλης βασίζεται στο εκάστοτε πολεοδομικό σχέδιο , όπως ορίζεται από το Υπουργείο Χωροταξίας και Περιβάλλοντος . Σε κάθε πολεοδομικό σχέδιο , καταγράφονται οι υπάρχουσες χρήσεις γης ( για παράδειγμα : κατοικίες , καταστήματα , αθλητικά κέντρα, νοσοκομεία ) , όπως επίσης και τα προβλήματα που προκύπτουν από την λειτουργία των χρήσεων αυτών .

Κατά αρχήν με τον όρο πολεοδομική μελέτη ή πολεοδομικό σχέδιο, εννοούμε την μελέτη της δομής μιας πόλης . Για την ολοκλήρωση της πολεοδομικής μελέτης συνεργάζονται άτομα εξειδικευμένα επάνω στο συγκεκριμένο θέμα . Πρόσβαση σε κάθε κείμενο πολεοδομικής μελέτης είναι δυνατό να γίνει , από τον κάθε ενδιαφερόμενο εάν απευθυνθεί σε δημόσιες υπηρεσίες όπως η Νομαρχία , Πολεοδομία , Δημαρχείο και άλλα .

Η χρησιμότητα κάθε μελέτης είναι πολύ σημαντική . Οι λόγοι οι οποίοι την καθιστούν ιδιαίτερα σημαντική είναι :

  1. Μας δίνει μια πλήρη εικόνα για την κατάσταση της πόλης
  2. Μας προσανατολίζει ως προς την ακριβή οριοθέτηση των διάφορων χρήσεων , όπως για παράδειγμα “ που βρίσκονται τα όρια των κατοικιών” , “ σε ποία περιοχή βρίσκονται οι περισσότερες εμπορικές επιχειρήσεις”
  3. Μας βοηθάει στο να εντοπίσουμε όσο γίνεται ευκολότερα τα κυριότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η πόλη , κ.ά

Συνήθως κάθε πολεοδομικό μελέτη συνοδεύεται από ένα σύνολο χαρτών , που καθιστούν ευκολότερη την ανάγνωση της .

Σύμφωνα με τα παραπάνω , διαπιστώνουμε ότι κάτι ανάλογο ισχύει και για την πόλη της Μυτιλήνης .Η τελευταία πολεοδομική μελέτη εκδόθηκε το 1984 και ισχύει έως σήμερα ( Η ομάδα μελέτης που έκδωσε την μελέτη είναι : Κούκης Ιωάννης , Νικολαϊδου , Φραντζέσκος , Βαβαλιαρός , Τούρβαλη , Τουλιάτος ) .

Αναλυτικότερα η μελέτη που έχει γίνει για την πόλη της Μυτιλήνης περιλαμβάνει τα εξής θέμα :

Στο τμήμα αυτό γίνεται μια πλήρη καταγραφή των υφιστάμενων χρήσεων σε κάθε τομέα οικονομικής δραστηριότητας .Έτσι μας παρέχονται στοιχεία για την διοίκηση , το εμπόριο , της περίθαλψη , την πρόνοια , την εκπαίδευση , τις αθλητικές εγκαταστάσεις , τους ελεύθερούς χώρους , τις βιοτεχνίες και άλλα.

Συγκεκριμένα όσον αφορά τις αθλητικές εγκαταστάσεις , εντοπίζονται στο λιμάνι της πόλης ( Εθνικό κολυμβητήριο ) , στην περιοχή Μακρυγιαλλού ( Εθνικό Στάδιο Μυτιλήνης ) και τέλος στην περιοχή της Νεάπολης κοντά στο αεροδρομίου του νησιού ( Εθνικό κλειστό γυμναστήριο Μυτιλήνης ).

Η αναφορά που γίνεται για την εκπαίδευση είναι αρκετά λεπτομερειακή για όλες τις βαθμίδες της . Στο κείμενο αυτό γίνεται επίσης ιδιαίτερη μνεία στο δίκτυο κυκλοφορίας με πλήρη καταγραφή όλων των υπαρχόντων οδικών αρτηριών.

 

Το κομμάτι αυτό προσδιορίζει αλλά και καταγράφει την ποιότητα ορισμένων χρήσεων στην πόλη της Μυτιλήνης . Η διαμόρφωση , για παράδειγμα , του οδικού δικτύου δεν προσφέρει την αναμενόμενη χρησιμότητα στη ζωή των κατοίκων .Οι βασικές οδικές αρτηρίες είναι ασφαλτοστρωμένες αλλά όχι καλής ποιότητας ασφάλτωση , πράγμα τα οποίο αποτελεί αντικείμενο έντονο αντιδράσεων και διαμαρτυριών από την πλευρά των κατοίκων της πόλης . Επίσης η διαμόρφωση κοινόχρηστων και κοινωφελών χώρων , εμφανίζει έντονες αδυναμίες . Παράδειγμα αποτελεί η περιοχή Τσαμαϊκια ( Πλαζ Ε.Ο.Τ ) , χωρίς οικολογική σημασία με αμφισβητήσιμο αισθητικά αποτέλεσμα.

Το τμήμα αυτό ασχολείται με το ιδιοκτησιακό καθεστώς μεμονωμένων χρήσεων .Στους πίνακες που παραθέτονται μας δίνονται στοιχεία για την περιοχή εγκατάστασης , την οικοπεδική έκταση και των φορέα ιδιοκτησίας . Έτσι το Ι.Κ.Α βρίσκεται στην Απάνω Σκάλα , έχει έκταση 2.000 τμ2 και ανήκει στο Υπουργείο Πρόνοιας , το κτίριο της Νομαρχίας βρίσκεται στην προκυμαία με έκταση 1000 τμ2 και ανήκει στο δημόσιο .

Επισημαίνονται επίσης διάφορα προβλήματα που προκύπτουν από την εφαρμογή του σχεδίου πόλεως . Το σχέδιο πόλεως της Μυτιλήνης ίσχυσε για πρώτη φορά το 1927 χωρίς ωστόσο να έχει εφαρμοστεί πλήρως . Έτσι οι αυθαιρεσίες αποτελούν συχνό φαινόμενο , με ελλιπή αντιμετώπιση από τους αρμόδιους φορείς .

Η γενική διάγνωση όπως καταλαβαίνουμε είναι η μελέτη και η διάγνωση όλων των προβλημάτων που απορρέουν από κάθε μια χρήση ξεχωριστά. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στο κείμενο , η διαχρονική εξέλιξη του οικισμού και οι συνθήκες κάτω από τις οποίες διαμορφώθηκε ο πολεοδομικός ιστός του , είναι η βάση όλων των προβλημάτων που σήμερα εμφανίζονται έντονα και ζητούν επιτακτικά την λύση τους . Κυρίως βέβαια λόγος είναι η παντελής έλλειψη κάποιου προγραμματισμού. Το τμήμα της πολεοδομικής μελέτης “ Γενική Διάγνωση” σχετίζεται με τα εξής θέματα:

  1. υπερτονισμό ορισμένων περιοχών και την υποβάθμιση άλλων
  2. συγκέντρωση λειτουργιών , σε ορισμένα τμήματα του οικισμού , ασυμβίβαστων μεταξύ τους
  3. έλλειψη ή κακή χωροθέτηση βασικών πολεοδομικών λειτουργιών
  4. υποβαθμισμένη τεχνική υποδομή
  5. προβλήματα διατήρησης της ιστορικής κληρονομιάς
  6. περιοχές οι οποίες παρουσιάζουν προβλήματα ρύπανσης

Όπως όλες σχεδόν οι πόλεις της Ελλάδος έτσι και η Μυτιλήνη αντιμετωπίζει πολλά προβλήματα , όπως διαπιστώνουμε μέσα από την καθημερινή μας ζωή . Με πληθυσμό περίπου 25 χιλιάδες ( σύμφωνα με την απογραφή της Ε.Σ.Υ.Ε το 1991 ) , με ελαττωματικό προγραμματισμό στην οργάνωση και την λειτουργία των χρήσεων γης , με την ελλιπή ενημέρωση των πολιτών , ιδιαίτερα των νέων ηλικιών , ως προς την χωροθέτηση και την σωστή ανάπτυξη της πόλης , συμπεραίνουμε ότι οι προσπάθειες για την αξιοποίηση του υπάρχοντος δομημένου ιστού και την βελτίωση της ποιότητας ζωής , θα πρέπει να ενταθούν .

Για να επέλθει η επίτευξη αυτών των στόχων , πρέπει πρώτα πρώτα να ευαισθητοποιηθούν οι πολίτες και να αναπτύξουν σταδιακά καλύτερη συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς .

Διασχίζοντας την πόλη από την μία άκρη της έως την άλλη μπορούμε να δούμε στην πράξη την κακή εφαρμογή του σχεδίου πόλεως .

Περισσότερα στοιχεία και αναλυτικότερα μας παρουσιάζονται στο κείμενο της πολεοδομικής μελέτης που περιγράφουμε. Παρακάτω θα προσπαθήσουμε να αναφέρουμε όσο γίνεται πιο περιληπτικά κάποια ενδεικτικά παραδείγματα .

Η περιοχή του “Συνοικισμού” συνεχώς αποδυναμώνεται. Τα νέα πρότυπα κατοικίας και η παλαιότητα των κτιρίων προκαλεί μια μετακίνηση πληθυσμού , προς τα νότια , που παίζει αρνητικό ρόλο στο όλο σύστημα της πόλης .

Το εμπορικό κέντρο που εκτείνεται στο τρίγωνο Έρμού – Καβέτσου – πλατεία Αλυσίδας και περιλαμβανομένων και των γύρω απ’ αυτούς δρόμους , εμφανίζει μια υπερσυγκέντρωση λειτουργιών . Συγχρόνως , είναι εμφανής και μια τάση επέκτασης αυτών των λειτουργιών σε βάρος της κατοικίας που απωθείται προς την περιφέρεια.

Ένα κυρίαρχο πρόβλημα της πόλης είναι το κυκλοφοριακό , σε όλα τα επίπεδα. Υπάρχει γραμμική διαμόρφωση του οδικού δικτύου και όχι περιφερειακός δακτύλιος , με συνέπεια όλες οι μετακινήσεις εσωτερικές και εξωτερικές , να γίνονται μέσα από τον οικισμό .

Οι υπηρεσίες της διοίκησης ( τράπεζες , Ι.Κ.Α, Δημαρχείο , Πολεοδομία ) είναι κακώς χωροθετημένες και στεγάζονται σε κτίρια που δεν πληρούν τις απαιτούμενες προδιαγραφές .

Πρωταρχικό πρόβλημα όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης είναι το κτιριακό . Όμως πέρα από αυτό υπάρχει σοβαρό πρόβλημα υποδομής και έλλειψη χώρων υγιεινής. Η συντήρηση των κτιρίων είναι ελλιπής και δημιουργείται σοβαρό πρόβλημα με την εφαρμογή των σύγχρονών μεθόδων διδασκαλίας μία και όλα τα σχολικά κτίρια δεν διαθέτουν παρά τις απολύτως απαραίτητες αίθουσες διδασκαλίας. Θα πρέπει να επισημάνουμε ότι πολλά από τα κτίρια που χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση χαρακτηρίζονται από έντονο ιστορικό παρελθόν .

Η πρόσφατη τάση για συντήρηση – αναστήλωση – αναπαλαίωση – διατήρηση , που παρατηρείται και γίνεται αντικείμενο πολλών συζητήσεων και αμφισβητήσεων , πρέπει να μπει στην σωστή βάση .Ο οικισμός είναι πλούσιος σε όλων των ειδών τα μνημεία και αξιόλογα κτίρια. Η πόλη αυτή έχει πια αποκτήσει άλλη μορφή και τα μέχρι τώρα ξεκομμένα αυτά τμήματα και στοιχεία , πρέπει να ενταχθούν μετά στον ήδη διαμορφωμένο ιστό , αφού δεν έγινε το αντίθετο , δηλαδή η καινούργια πόλη να διαμορφωθεί λαμβάνοντας υπόψη την ήδη υφιστάμενη κατάσταση .

Το φαινόμενο της ρύπανσης , έχει ενταθεί τα τελευταία χρόνια στην πόλη της Μυτιλήνης. Η ρύπανση προκαλείται κατά κύριο λόγο από τα βιοτεχνικά συγκροτήματα– συνεργεία (Εργοστάσιο Καλαμάρι Απάνω Σκάλα , βρίσκεται σε περιοχή κατοικίας και δημιουργεί πρόβλημα στη θάλασσα από τα απόβλητα). Η αποκέντρωση μερικών τέτοιων χρήσεων, προς τα προάστια της πόλης (προς τον κόλπο της Γέρας), επέφερε την εγκατάλειψη και μετατροπή των εκτάσεων αυτών σε χώρους εναπόθεσης απορριμμάτων . Επιπλέον, γύρω από το εμπορικό κέντρο της οδού Ερμού , η ρύπανση είναι ιδιαίτερα αισθητή. Υπάρχει ελλιπής εξυπηρέτηση στην αποκομιδή των σκουπιδιών, λόγω των στενών δρόμων που καθιστούν δύσκολη την προσέγγιση των φορτηγών απορριμμάτων της δημοτικής αρχής .

Όλη η ενάλια ζώνη του οικισμού, από την περιοχή Ταμπακαριά μέχρι το Μακρυγιαλό , έχει ρυπανθεί σημαντικά. Αυτό οφείλεται στην μη ύπαρξη οργανωμένου αποχετευτικού δικτύου το οποίο να καλύπτει τις ανάγκες τόσο των κατοικιών όσο και των βιομηχανικών και βιοτεχνικών δραστηριοτήτων.

 

Για τον σχεδιασμό της πολεοδομικής μελέτης , χρειάζεται αρκετός χρόνος προεργασίας για την ανάλυση της πόλης , έτσι ώστε να καταλήξουμε στην σωστή προσέγγιση των προβλημάτων αλλά και των προοπτικών ανάπτυξης – εξέλιξής της. Στην βάση όλου αυτού του σκεπτικού στηρίζεται η έννοια της προμελέτης .

Στο στάδιο αυτό γίνεται ο διαχωρισμός της πόλης της Μυτιλήνης , σε τρεις μεγάλες πολεοδομικές ενότητες . Οι πολεοδομικές αυτές ενότητες είναι οι εξής :

  • η 1η ενότητα οριοθετείται σαν ζώνη κεντρικών λειτουργιών και αποτελείται από: τμήμα Αγία Κυριακής , Απάνω Σκάλα , Άγιος Θεράπων, Άγιος Συμεών, Κιόσκι .
  • η 2η ενότητα την συγκροτούν οι γειτονίες: Καμάρες , Λαζαρέτο , Λαγκάδα , Βουναράκι , Πυργέλια , Καλλιθέα .Κοινά χαραχτηριστικά μορφολογία του εδάφους καθώς προβλήματα κοινωνικής και τεχνικής υποδομής που οι γειτονίες αυτές έχουν.
  • Η 3η ενότητα περιλαμβάνει την Χρυσομαλλούσα , Σουράδα , Βαρειά , Ακλείδι .Έχει σαν χαραχτηριστικά την μεγάλη της έκταση , την πρόσφατη ανοικοδόμηση και τους χαμηλούς συντελεστές δόμησης.

Σε κάθε μία από τις παραπάνω ενότητες που παρουσιάσαμε υπάρχουν κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τόσο σε θέματα πληθυσμιακής συγκέντρωσης όσο και στη δυνατότητα που έχει η κάθε γειτονιά να καλύψει με την έκτασή της το σύνολο των απαιτούμενων αναγκών (ανάγκες σε εκπαίδευση, άθληση, ψυχαγωγία ,υπηρεσίες κ.τ.λ.).

Με βάση την καταγραφή αυτή γίνεται προσπάθεια κατάρτισης προτάσεων για κάθε πολεοδομική ενότητα ξεχωριστά έτσι ώστε να δημιουργηθούν οι κατάλληλες προϋποθέσεις για την ορθολογικότερη ανάπτυξη της πόλης.

[GEANDER'S HOME PAGE] |
[ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ] | [ΕΙΔΟΣ ΘΕΜΑΤΩΝ] | [ΕΥΡΕΤΗΡΙΑ] | [ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ]


Geander's pages are hosted by GeoCities Get your own Free Home Page