ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΙΔΕΑΤΗ
ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ

1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Με την έρευνα "ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΙΔΕΑΤΗ ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ" γίνεται μια προσπάθεια να προσδιοριστούν δεδομένα από τις γνώσεις, τις αντιλήψεις και τη λεκτική συμπεριφορά που ανακλούν (δηλαδή προδίδουν) την εικόνα που έχει ο μαθητής για την Ελλάδα, τις ξένες χώρες και το χώρο.

Ο γενικότερος προβληματισμός συνδέεται με την παρατηρούμενη αύξηση της ροής της γεωγραφικής πληροφορίας. Πολύ μεγαλύτερη από όσο σε άλλες πρόσφατες εποχές, η παραγόμενη και διοδευόμενη αυτή πληροφορία απορρέει από αιτίες τέτοιες όπως η περιβαλλοντική συνειδητοποίηση, η γεωπολιτική ένταση στη συνήθη διεθνή της αποδοχή αλλά και ως εκδήλωση ενδοεθνικών συγκρούσεων με βάση τις ιδιότητες του χώρου, η τουριστική κίνηση και η είσοδος των αλλοδαπών μεταναστών, ή αυξανόμενη κοινωνική και εξουσιαστική παρέμβαση των ΜΜΕ, η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα με τη συνεπακόλουθη παραγωγή οικονομικογεωγραφικής πληροφορίας κ.ά.

Είναι βέβαιο ότι η γεωγραφική πληροφόρηση και τεκμηρίωση αναμιγνύεται με πρακτικές και ιδεολογίες που αλλοιώνουν μια εικόνα που θα μπορούσε να είναι περισσότερο ακριβής, πολυδιάστατη και αντικειμενική.

Είναι, συνεπώς, εύλογη η ανησυχία του κοινωνικού επιστήμονα καθώς και του γεωγράφου-διδασκάλου για το βαθμό στον οποίο το σχολείο μπορεί να βοηθήσει το μαθητή στη συγκρότηση μιας αντικειμενικής ανθρωπογεωγραφικής εικόνας, πέρα απο τις νοητικές τοπολογίεs που κυριαρχούν στην ελληνική κοινωνία.και μάλιστα σε σχέση με την αναγωγή του μαθήματος της γεωγραφίας, σε μάθημα των κατώτερων εκπαιδευτικών βαθμίδων μόνο.

0 στόχος της έρευνας ήταν απόλυτα πρακτικός: Από τα συμπεράσματα αντλήθηκε υλικό για την επεξεργασία προγραμμάτων σχολικής γεωγραφίας και ανθρωπογεωγραφίας, στο Πανεπιστήμιο του Αιγαίου.

2. ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

[Δίδονται εξηγήσεις στις επιμέρους απαντήσεις των ερωτήσεων].

3. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Σε επιλεγμένα σχολικά τμήματα (γ' γυμνασίου και β' λυκείου) διανεμήθηκε το δελτίο που ακολουθεί με ερωτήσεις γνώσεων, κρίσεως και υπολογιστικής δεξιότητας και ζητήθηκαν οι απαντήσεις-λύσεις, κατά τη διάρκεια μιας διδακτικής ώρας. Οι επιμέρους απαντήσεις αποδελτιώθηκαν και ταξινομήθηκαν. 'Οπου χρειάστηκε επιχειρήθηκαν οι σχετικές ερμηνείες, με σκοπό να παραχθεί υλικό προβληματισμού για την επεξεργασία προγραμμάτων σχολικής γεωγραφίας και ανθρωπογεωγραφίας.

Στη φάση προέρευνας, οι ερωτήσεις του ερωτηματολογίου δοκιμάστηκαν (1) κατά τη διδασκαλία και την αξιολόγηση των μαθημάτων της Ανθρωπογεωγραφίας και της Διδακτικής των Κοινωνικών Επιστημών, στο Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου του Αιγαίου, (2) στο μάθημα Εισαγωγής στη Ανθρωπογεωγραφία στο Τμήμα Ανθρωπογεωγραφίας του Πανεπιστημίου του Αιγαίου (με ευγενική φροντίδα της κας Δώρας Λαφαζάνη, Επ. Καθηγήτριας) και (3) τμήματα των σχολείων των Αθηνών. Ως αποτέλεσμα της φάσης προέρευνας προέκυψαν μερικές λεκτικές, ορολογικές και νοηματικές διορθώσεις.

Τα σχολεία τα οποία έλαβαν μέρος στην έρευνα είχαν επιλεγεί με χαλαρά γεωγραφικά (χωροταξικά) και κοινωνιολογικά κριτήρια σε διάφορες περιοχές της χώρας με βάση και την εκπεφρασμένη αποδοχή συμμετοχής των εκπαιδευτικών που θα λάβαιναν μέρος στην επιτήρηση των τμημάτων στα οποία δεν θα ήταν τεχνικά δυνατη η παρουσία του υπεύθυνου της έρευνας. Πρόκειται για τα επόμενα σχολεία:

  • 1ο Γυμνάσιο Πρέβεζας
  • 1ο Λύκειο Πρέβεζας
  • 4ο Γυμνάσιο Καλαμάτας
  • 4ο Λύκειο Καλαμάτας
  • 2ο Γυμνάσιο Ν. Ηρακλείου (Αττικής)
  • 4ο Λύκειο Ν. Ηρακλείου (Αττικής)
  • 1ο Γυμνάσιο Ζωγράφου
  • 1ο Λύκειο Ζωγράφου
  • 3ο Γυμνάσιο Μυτιλήνης
  • 3ο Λύκειο Μυτιλήνης
  • 15ο Γυμνάσιο Περιστερίου
  • 15ο Λύκειο Περιστερίου
  • Γυμνάσιο Μανταμάδου Λέσβου
  • Λύκειο Μανταμάδου Λέσβου
  • 2ο Γυμνάσιο ‘Ανω Τούμπας
  • 3ο Λύκειο ‘Ανω Τούμπας
  • Γυμνάσιο Ανδρούσας
  • Λύκειο Ανδρούσας
  • Γυμνάσιο Ελληνογαλλικής Σχολής Αγ. Παρασκευής
  • Λύκειο Ελληνογαλλικής Σχολής Αγ. Παρασκευής.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια του α’ τριμήνου του 1995 και έλαβαν μέρος 499 μαθητές και μαθήτριες.

4. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

0. Στοιχεία του μαθητή ή της μαθήτριας που συμπληρώνει το ερωτηματολόγιο

Απάντησε με ΝΑΙ ή ΟΧΙ υπογραμμίζοντας αυτό που ισχύει στην περίπτωσή σου

Αγόρι................................................................................ ΝΑΙ -- ΟΧΙ

‘Εχεις ταξιδέψει με αεροπλάνο;......................................... ΝΑΙ -- ΟΧΙ

‘Εχεις ταξιδέψει στο εξωτερικό;........................................ ΝΑΙ -- ΟΧΙ

Τα φυσικομαθηματικά είναι τα καλύτερα μαθήματά σου;..ΝΑΙ -- ΟΧΙ

Σε ποια τάξη πηγαίνεις;

Τι πληθυσμό έχει το μέρος που κατοικείς; Πώς λέγεται;

1α. Σε ένα αθηναϊκό σπίτι γίνεται συζήτηση για διακοπές και ταξίδια. Τι απάντηση δίνει η εικονιζόμενη κυρία; Συμπληρώστε την απάντηση εδώ:

__________________________________________________________

1β. Σαν έθεταν σε σας την ίδια ερώτηση, θα δίνατε την ίδια απάντηση; Εάν νομίζετε πως η απάντησή σας θα ήταν διαφορετική να την γράψετε εδώ:

__________________________________________________________

2. Στα πλαίσια ενός διεθνούς προγράμματος ανταλλαγής νέων σας προτείνουν να ζήστε για ένα διάστημα σε μια ξένη χώρα με σκοπό να γνωρίστε τον τόπο και τους ανθρώπους. ‘Εχετε τη δυνατότητα να δηλώστε μία ή περισσότερες χώρες ή πόλεις όπου επιθυμείτε να μείνετε καθώς και μία ή περισσότερες χώρες ή πόλεις στις οποίες ΔΕΝ επιθυμείτε να μείνετε. Αν σε μια χώρα θα σας άρεσε πολύ να μείνετε, μπορείτε να δηλώστε περισσότερες πόλεις, στις οποίες επιθυμείτε να μείνετε.

3.Δίνονται τα επίθετα μεσογειακή, ηρωική, μικρή, βαλκανική, ευρωπαϊκή. Γράψτε ποιο επίθετο ταιριάζει καλύτερα στη φράση:

«Η Ελλάδα είναι μια __________________ χώρα».

4.Μια χώρα κρίνεται ως μεγαλύτερη ή μικρότερη από μια άλλη ανάλογα με την έκτασή της. Βάλτε ένα σταυρό εκεί που νομίζετε ότι κατατάσσεται η Ελλάδα με βάση την έκτασή της. Η Ελλάδα είναι:

κάποια χώρα απο την 1η (μεγαλύτερη) έως την 20ή,

κάποια χώρα απο την 21η έως την 40ή,

κάποια χώρα απο την 41η έως την 60ή,

κάποια χώρα απο την 61η έως την 80ή,

κάποια χώρα απο την 81η έως την 100ή,

κάποια χώρα απο την 101η έως την πιο μικρή στον κόσμο.

5.Μια χώρα κρίνεται ως μεγαλύτερη ή μικρότερη από μια άλλη ανάλογα με τον πληθυσμό της. Βάλτε ένα σταυρό εκεί που νομίζετε ότι κατατάσσεται η Ελλάδα με βάση τον πληθυσμό της. Η Ελλάδα είναι:

κάποια χώρα απο την 1η (μεγαλύτερη) έως την 20ή,

κάποια χώρα απο την 21η έως την 40ή,

κάποια χώρα απο την 41η έως την 60ή,

κάποια χώρα απο την 61η έως την 80ή,

κάποια χώρα απο την 81η έως την 100ή,

κάποια χώρα απο την 101η έως την πιο μικρή στον κόσμο.

6.Μια χώρα κρίνεται ως πλουσιότερη ή φτωχότερη από μια άλλη ανάλογα με το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ). Βάλτε ένα σταυρό εκεί που νομίζετε ότι κατατάσσεται η Ελλάδα με βάση το ΑΕΠ της. Η Ελλάδα είναι:

κάποια χώρα απο την 1η (πλουσιότερη) έως την 20ή,

κάποια χώρα απο την 21η έως την 40ή,

κάποια χώρα απο την 41η έως την 60ή,

κάποια χώρα απο την 61η έως την 80ή,

κάποια χώρα απο την 81η έως την 100ή,

κάποια χώρα απο την 101η έως τη φτωχότερη στον κόσμο.

7.Μια χώρα κρίνεται ως πλουσιότερη ή φτωχότερη από μια άλλη ανάλογα και με το ΑΕΠ που αντιστοιχεί σε κάθε κάτοικό της (ΑΕΠ/Κ). Βάλτε ένα σταυρό εκεί που νομίζετε ότι κατατάσσεται η Ελλάδα με βάση το ΑΕΠ/Κ. Η Ελλάδα είναι:

κάποια χώρα απο την 1η (πλουσιότερη) έως την 20ή,

κάποια χώρα απο την 21η έως την 40ή,

κάποια χώρα απο την 41η έως την 60ή,

κάποια χώρα απο την 61η έως την 80ή,

κάποια χώρα απο την 81η έως την 100ή,

κάποια χώρα απο την 101η έως τη φτωχότερη στον κόσμο.

8.Ποιο από τα τέσσερα νησιά μας είναι μεγαλύτερο και ποια έρχονται μετά στη σειρά μεγέθους; Κατατάξτε τα γράφοντας μπροστά από τα ονόματά των νησιών τους αριθμούς 1, 2, 3 και 4 ξεκινώντας από το μεγαλύτερο (όπου θα γραψτε 1) και τελειώνοντας στο μικρότερο (όπου θα γράψτε 4):

Μύκονος

Σάμος

Λέσβος

Τήνος

9. Στο μπροστινό μέρος της εικόνας φαίνεται ένα κτήριο και στο ανώτερο μέρος της, στους βράχους από όπου έπεσαν οι Σουλιώτισσες, φαίνεται το σχετικό μνημείο.

9α. Γράψτε πως λέγεται το μέρος που εικονίζεται: __________.

9β. Τι είδους κτίριο νομίζετε πως εικονίζεται; Βάλτε ένα σταυρό στη σωστή απάντηση:

βίλλα

εργοστάσιο

μονή

στρατιωτική αποθήκη.

9γ. Σε ποια περιοχή βρίσκεται το μνημείο; Βάλτε ένα σταυρό μπροστά από αυτό που νομίζετε σωστό:

Βόρειος ‘Ηπειρος

Νομός Ιωαννίνων

Νομός Πρέβεζας

Περιοχή Μεσολογγίου

10. Υπογραμμίστε ΕΝΑ απο τα τέσσερα εθνικά ονόματα που δίνονται παρακάτω καθώς και ΜΙΑ απο τις τέσσερις ιδιοτητες, ώστε να συντεθεί η σωστότερη κατά τη γνώμη σας προταση:

11. Οι πολεις ΑΘΗΝΑ, ΛΟΝΔΙΝΟ και ΜΟΣΧΑ σχηματίζουν πάνω στο χάρτη ένα τρίγωνο. Η αποσταση Αθήνας - Λονδίνου είναι 1486 μίλια. Ποση περίπου νομίζετε οτι είναι η αποσταση Αθήνας - Μοσχας; Βάλτε ένα σταυρο μπροστά απο την αποσταση που νομίζετε πως είναι σωστή.

100 μίλια μικροτερη

σχεδον ίση

100 μίλια μεγαλύτερη

300 μίλια μεγαλύτερη

12. Μια περιοχή της Κεντρικής Ασίας αποκτά την αυτονομία της και μια από τις τρεις μεγαλύτερες πολεις της γίνεται πρωτεύουσά της. Βάλτε ένα σταυρό μπροστά από το όνομα της πόλης που νομίζετε ότι έγινε πρωτεύουσα:

’Αράκ

Χτουμπ

Υμέλη.

12α. ‘Ενας περιηγητής που ταξίδεψε στη Φιλανδία σχεδίασε στο ημερολόγιό του δυο οικισμούς (μικρές πόλεις) που επισκέφτηκε. Η μία πόλη ονομάζεται Lasara (Λασάρα) και οι άλλη Kirgu (Κιργκού).

|

|

|

ΕΡΩΤΗΣΗ:

Μπορείτε να εκτιμήστε
σε ποια πόλη αντιστοιχεί το ένα όνομα και
σε ποια το άλλο;

Βάλτε τους αριθμούς 1 και 2
στο κατάλληλο τετραγωνάκι
ανάλογα με την κρίση σας.

13. Με αφορμή ένα σπουδαίο πολιτικό γεγονός συναντήθηκαν οι τρεις άνδρες της εικόνας. Ποιος είναι αριστερά, στο κέντρο και δεξιά; Γράψτε ό,τι ξέρετε για τον καθένα κάτω απο την αντίστοιχη στήλη.

14. Μερικές ανθρώπινες κατασκευές είναι πολύ γνωστές και συνδέονται χαρακτηριστικά με τις πολεις ή τις χώρες στις οποίες ευρίσκονται. Πρόκειται για δρόμους, λεωφόρους, πλατείες, πάρκα ή μνημεία, ανάκτορα και άλλα κτίσματα. Μπορείτε να αναφέρετε μερικές τέτοιες κατασκευές και να γράψτε και τις αντίστοιχες χώρες ή πόλεις στις οποίες βρίσκονται;

15.

Ποιες χώρες έχουν αριθμούς στο χάρτη; Συμπληρώστε τα ονόματα των χωρών εδώ:

  1. ______________
  2. ______________
  3. ______________
  4. ______________
  5. ______________
  6. ______________
  7. ______________
  8. ______________
  9. ______________
  10. ______________

16.

Σε κάποια χώρα, η Βορειο-Ανατολική (ΒΑ) Περιφέρεια που εικονίζεται στο χάρτη έχει 6 γεωγραφικά διαμερίσματα (ΓΔ) και περιλαμβάνει οικισμούς και έργα, όπως λιμάνια με λιμενοβραχίονα και μικρά υδροηλεκτρικά εργοστάσια (ΥΗΕ). Τα υδροηλεκτρικά εργοστάσια βρίσκονται κατά μήκος ενός ποταμού που δεν είναι σχεδιασμένος.

16α. Γράψτε τον αριθμό του διαμερίσματος που έχει τα περισσοτερα έργα: ΓΔ___

16β. Γράψτε τον αριθμό του διαμερίσματος που έχει τα λιγότερα έργα: ΓΔ___

16γ. Υποθέστε πού βρίσκεται η πρωτεύουσα της Περιφέρειας και σημειώστε ένα Π στο χάρτη. Δώστε μια εξήγηση για την εκλογή σας: Η πρωτεύουσα βρίσκεται εκεί διοτι __________________________ _____________________________________ _____________________________________

16δ. Τα διαμερίσματα ΓΔl, ΓΔ2 και ΓΔ5 έχουν το κοινό χαρακτηριστικό ότι __________________________________________ ενώ τα διαμερίσματα ΓΔ3, ΓΔ4 και ΓΔ6 έχουν το κοινό χαρακτηριστικό ότι _____________________________________________________________

16ε. Βάλτε ένα σταυρό μπροστά από τη σωστότερη απόσταση:Το υδροηλεκτρικό εργοστάσιο του διαμερίσματος ΓΔ3 απέχει απο το υδροηλεκτρικο εργοατάσιο του διαμερίσματος ΓΔ4

περίπου 30km

περίπου 70km

περίπου 100km

περίπου 200km.

16στ. Βάλτε σταυρό μπροοτά απο τη σωστότερη απάντηση: Το διαμέρισμα ΓΔ2 έχει έκταση ίση με

περίπου 250km2

περίπου 500km2

περίπου 2500km2

περίπου 5000km2.

16ζ. Σχεδιάστε τον ποταμό που τροφοδοτεί τα υδροηλεκτρικά εργοστάσια και σημειώστε με βέλος τη διεύθυνσή του.

16η. Βάλτε σταυρό μπροστά απο τη σωστή απάντηση: Ο ποταμός που τροφοδοτεί τα υδροηλεκτρικά εργοστάσια έχει διεύθυνση (ή φορά)

από ΝΔ προς B

από Β προς N

από ΒΔ προς ΝΑ

από ΒΑ προς ΝΔ.

16θ. Οι κάτοικοι του διαμερίσματος ΓΔ6 παραπονούνται προς τον περιφερειάρχη οτι το διαμέρισμά τους είναι αναπτυξιακά το λιγοτερο προσεγμένο απο την Κυβέρνηση. Ο περιφερειάρχης κατανοεί το πρόβλημά τους αλλά τους αντιτάσσει επιχειρήματα. Ποια μπορεί να είναι αυτά; Τι θα λέγατε στη θέση του;

"Το δικο σας ΓΔ ..._________________________________________________ "

"Το δικο σας ΓΔ ..._________________________________________________ "

"Το δικο σας ΓΔ... ____________________________________________________ ".

16ι. Οι κάτοικοι του ΓΔ6 υποβάλλουν ένα αίτημα για ένα έργο στον περιφερειάρχη. Πάρτε τη θέση τους. Ποιο μπορεί να είναι αυτό; "___________________________________________________ ________"

[HOME PAGE] | [ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ] | [ΕΙΔΟΣ ΘΕΜΑΤΩΝ] | [ΕΥΡΕΤΗΡΙΑ] |
[ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ]


This page hosted by GeoCities Get your own Free Home Page