Η ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΩΣ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ


Οι επεμβάσεις στο χώρο έχουν πάντα μια γεωπολιτική διάσταση. Σχετίζονται δηλαδή με άσκηση φανερής ή κρυφής, παρελθούσας ή μελλούμενης εξουσίας. Φυσικά μερικές από τις επεμβάσεις στο χώρο αποσκοπούν αποκλειστικά στον έλεγχό του, δηλαδή έχουν άμεσο γεωπολιτικό στόχο. Οχι μόνο τα οχυρωματικά έργα αλλά και η κατασκευή των μεγάλων διωρύγων Παναμά και Σουέζ αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Εξάλλου, κάθε αναφορά στο χώρο, κάθε πληροφορία γι'αυτόν ή και συμβολικός συσχετισμός του, περιέχει μια γεωπολιτική διάσταση. Δηλαδή σχετίζεται με άσκηση, διατήρηση ή διεκδίκηση κάποιας μορφής εξουσίας.

Τέλος, η ίδια αναφορά στις επεμβάσεις στο χώρο έχει κι αυτή γεωπολιτική διάσταση και εντάσεται σ'αυτό που θα μπορούσαμε να το ερευνήσουμε μέσα από μια "γεωπολιτική σημειολογία των επεμβάσεων στο χώρο". Για παράδειγμα κατά τη ναζιστική εποχή στη Γερμανία η κατασκευή των μεγάλων αυτοκινητοδρόμων (Autobahn) προβαλλόταν ιδεολογικά ως έργο που αποσκοπούσε να συμβάλει στην ενότητα του Εθνους συνδέοντας την περιφέρεια με το κέντρο --τόσο σημαντικό σε ένα ολοκληρωτικό σύστημα. Ταυτόχρονα οι αυτοκινητόδρομοι αποτελούσαν αντικείμενο καλλιτεχνικής φωτογράφισης καθιστάμενοι έτσι "γεννήτριες μύθων"(1)!

Σε μια πρόσφατη καταχώριση στην εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ (2) για το "Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης" (ΚΠΣ: είναι ένα αναπτυξιακό σχέδιο με συνεργασία Ευρωπαϊκής Ενωσης και Ελληνικής Δημοκρατίας) αναπτύσσεται ένας εγκωμιαστικός λόγος για τα έργα που εκτελούνται με βάση το ΚΠΣ.

Το κείμενο αρχίζει σαν μαθητική έκθεση Δημοτικού: "Οπου και αν κοιτάξουμε γύρω μας, βλέπουμε έργα. Μικρά ή μεγάλα. Τελειωμένα ή σε εξέλιξη. Πόσοι όμως από εμάς γνωρίζουν..."

Συνεχίζει στη λογική και την αισθητική του σχολικού γραπτού: "Με έργα στο οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο, στα λιμάνια και στα αεροδρόμια της χώρας, οι μετακινήσεις μας διευκολύνονται, τα προϊόντα μεταφέρονται πιο γρήγορα στο εξωτερικό και οι απομακρυσμένες περιοχές έρχονται πιο κοντά".

Και τέλος εκβάλλει κορώνες εθνικού μεγαλείου - με φανερή ρατσιστική διάσταση: "Επειδή πολιτισμός σημαίνει Ελλάδα...".

Χρειάζεται να υπογραμμιστεί ότι η συσχέτιση γεωπολιτικής και δημόσιων έργων δεν πρέπει να φαίνεται κάτι το περίεργο επειδή έχουμε συνηθίσει να συνδέουμε τη γεωπολιτική κυρίως με τις εδαφικές διεκδικήσεις ορισμένων κρατών σε βάρος άλλων. Τα συμφέροντα και οι συγκρούσεις με αφετηρία το χώρο και τις ιδιότητές του, αποτελούν πάντα αντικείμενο γεωπολιτικής. Αυτό συμβαίνει φυσικά και για τις περιπτώσεις των δημοσίων έργων. Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι ο Υπουργός ΠΕΧΩΔΕ Κ. Λαλιώτης μιλώντας γαι την Εγνατία, κατά τη διάρκεια ενημερωτικής συγκέντρωσης με εκπροσώπους των περιφερειακών τομέων του ΤΕΕ στη Θεσσαλονίκη έχει δηλώσει χαρακτηριστικά: «Η Εγνατία Οδός εντάχθηκε στο γεωπολιτικό σχεδιασμό της Ευρωπαϊκής 'Ενωσης»(3).

Ακόμα, όταν σε ένα συνέδριο κόμματος (ΠΑΣΟΚ, Ιούνιος 1996) ασκείται κριτική στο γεγονός ότι «

αντί να ενώσουμε την Ηγουμενίτσα με το Βόλο, ενώσαμε τη Δάφνη με τα Σεπόλια»(4) γίνεται ένας σαφής γεωπολιτικός υπαινιγμός. ‘Οτι δηλαδή εκείνο που καθόρισε τη μορφή της επέμβασης στο χώρο ήταν τα πολιτικά συμφέροντα. Συμφέροντα ψηφοθηρικά ή άλλου συσχετισμού δυνάμεων που επηρεάζουν τους έχοντες εξουσία απόφασης. Δηλαδή η χωροθέτηση γίνεται ένα όπλο διατήρησης ή διεκδίκησης εξουσίας. Πρόκειται για μια καθαρά γεωπολιτική δράση: ο χώρος, οι ιδιότητες του και το περιεχόμενό του μετατρέπονται σε μέσο εξουσίας. 'Οχι βέβαια με κατάληψή του δια του πολέμου προς εξωτερικούς εθνικούς εχθρούς, αλλά με άλλα --πολιτικά-- μέσα και στο εσωτερικό της χώρας.

Η γεωπολιτική σημειολογία έχει πολλά πρόσωπα και απαιτείται μακρόχρονη μαθητεία για να αποκαλύψει κανείς αυτό που κρύβεται πίσω της.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

[HOME PAGE] | [ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ] | [ΕΙΔΟΣ ΘΕΜΑΤΩΝ] | [ΕΥΡΕΤΗΡΙΑ] | [ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ]


This page hosted by GeoCities Get your own Free Home Page