ΑΜΣΤΕΡΝΤΑΜ
Τα τσιγκέλια στις προσόψεις, στο ύψος της στέγης,
είναι για το ανέβασμα των επίπλων, κατά τις μετακομίσεις, στα στενά σπίτια

ΠΟΛΩΣΗ ΣΤΟ ΧΩΡΟ

Μια έννοια της φυσικής στη γεωγραφία

Οπως είναι γνωστό το βασικό αντικείμενο της γεωγραφίας είναι ο χώρος.

Η έκταση ενός κράτους, τα μορφολογικά στοιχεία μιας περιοχής, τα χαρακτηριστικά ενός φυσικού τοπίου, η πολεοδόμηση μιας πόλης αποτελούν δεδομένα του χώρου. Όμως ο γεωγραφικός χώρος είναι μια σύνθεση και αυτών και άλλων δεδομένων. Ένας τρόπος για να προσεγγίσουμε την έννοια του χώρου είναι να πούμε πως αυτός είναι η "κατοικούμενη γη" δηλ. η οικουμένη.

Φυσικά η κατοικούμενη γη παρουσιάζει πολυάριθμες και ποικίλες μορφές. Μπορεί να είναι

Ο γεωγραφικός χώρος δηλαδή είναι μια πολυδιάστατη και ανομοιογενής πραγματικότητα της οποίας ο γεωγράφος προσπαθεί να αποκαλύψει τους νόμους και τις ιδιότητες.

Μια από τις ιδιότητες του γεωγραφικού χώρου είναι και η ανισοτροπία. Η έννοια αυτή είναι δανεισμένη από τη Φυσική και σημαίνει πως «στις διάφορες διευθύνσεις ο χώρος παρουσιάζει και διάφορες δομές».

Για να αντιληφθούμε καλύτερα αυτό ας πάρουμε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, που αφορά το Άμστερνταμ, την πρωτεύουσα της Ολλανδίας. Η ιστορική εξέλιξη της χώρας αυτής συνδέεται, καθώς ξέρουμε, άμεσα με το υγρό στοιχείο, τη θάλασσα. Η Ολλανδική αυτοκρατορία του 16ου και 17ου αιώνα δημιουργήθηκε χάρη στον οργανωμένο ολλανδικό στόλο. Οι Ολλανδοί όμως δεν εκμεταλλεύτηκαν το θαλάσσιο χώρο μόνο ναυτιλιακά. Ας μην ξεχνάμε πως το μισό σχεδόν του εδάφους της Ολλανδίας βρίσκεται κάτω από το επίπεδο της επιφάνειας της θάλασσας. Αν η θάλασσα είναι ένα θεριό έτοιμο να καταπιεί -κυριολεκτικά- το ολλανδικό έδαφος, με φράγματα και αποξηραντικά έργα οι Ολλανδοί έχουν απελευθερώσει από τη θάλασσα μερικές χιλιάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα αυξάνοντας έτσι κατά 1/10 την έκταση της χώρας τους.

Ωστόσο αυτός ο αγώνας με τη θάλασσα, αυτό το μέτωπο, φαίνεται πως έχει δημιουργήσει μια ανισοτροπία στο χώρο. Εκδήλωσή της υπάρχει στην αρχιτεκτονική. Τα σπίτια των Ολλανδών, για παράδειγμα στο Άμστερνταμ, είναι μακρόστενα. Έχουν μια πολύ στενή πρόσοψη και μεγάλο βάθος.

Αφού ο χώρος προς την κατεύθυνση της θάλασσας είναι λιγοστός και δύσκολα αποκτημένος, το κάθε κτίριο θα πρέπει να πιάσει όσο γίνεται λιγότερα μέτρα. (Όπως έχουμε προσέξει, τα μαγαζιά στις διάφορες πόλεις, είναι συνήθως μακρόστενα. Η έκταση και ο όγκος του κτιρίου κερδίζονται στο βάθος και το ύψος. (Αν δεν υπήρχαν προβλήματα εδάφους -σε σχέση με τη θάλασσα - ο χώρος θα έμενε ισότροπος, δηλαδή θα υπήρχαν τετραγωνισμένα και κυβισμένα κτίρια.)

Ομως με τα τόσο στενά σπίτια πως είναι δυνατό να γίνεται η μετακόμιση σ' αυτά και μάλιστα η μεταφορά των επίπλων; Πως θα χωρούν στη στενή σκάλα; Το πρόβλημα φαίνεται πως έχει λυθεί με το χαρακτηριστικό αγκίστρι που έχουν όλα τα σπίτια στην κορυφή της πρόσοψής τους. Έτσι με τη βοήθεια ενός σχοινιού και μιας τροχαλίας τα έπιπλα τραβιούνται προς τα πάνω και μπαίνουν από το παράθυρο.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ

Φυσικός Κόσμος, τεύχος 74, σελ. 33

[GEANDER'S HOME PAGE] |
[ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ] | [ΕΙΔΟΣ ΘΕΜΑΤΩΝ] | [ΕΥΡΕΤΗΡΙΑ] | [ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ]

© Copyright 2000-2012 Ioannis Rentzos All rights reserved.